:: wikimiki.org ::
| EKCH |
EKCH
Port lotniczy Kopenhaga-Kastrup (Kastrup Lufthavn, Københavns Lufthavn) - międzynarodowy port lotniczy, położony w Danii na wyspie Amager, 8 km na południowy wschód od Kopenhagi (w gminie Tårnby). Port lotniczy bierze nazwę od miasteczka Kastrup, na którego obszarze jest położony.
Port powstał w roku 1925. Rozbudowę lotniska, podjętą w 1939, przerwała II wojna światowa. Po 1945 rozwija się intensywnie. Obecnie składa się z trzech terminali, z których jeden obsługuje ruch wewnątrzkrajowy. Port ten jest główny hubem dla Skandynawskich Linii Lotniczych SAS. Codziennie przewija się tu około 50 tys. pasażerów, co daje w skali roku blisko 18 mln podróżnych (pojemność lotniska wynosi ok. 22 mln). Jest on tym samym największym pod względem liczby pasażerów portem lotniczym w Europie Północnej.
Utrzymaniem lotniska zajmuje się spółka Copenhagen Airports, która obsługuje także lotnisko w Roskilde.
Drugim portem lotniczym obsługującym Kopenhagę jest lotnisko w Malmö (MMX) w Szwecji.
Zobacz też:
- Porty lotnicze świata
Kopenhaga-Kastrup
Kategoria:Dania
ja:コペンハーゲン国際空港
nb:Københavns lufthavn
Port lotniczyPort lotniczy - duże lotnisko, przystosowane do obsługi znaczącej liczby pasażerów i przeładunku towarów. Odpowiednio rozbudowana infrastruktura umożliwia przyjęcie dużej liczby samolotów pasażerskich i transportowych.
Ze względu na miasta docelowe lotów wyróżnia się porty lotnicze:
- krajowe,
- międzynarodowe,
- międzykontynentalne.
Porty lotnicze zlokalizowane są przy dużych aglomeracjach miejskich, ponieważ obsługują one osoby lepiej sytuowane i bardziej mobilne. Ze względu jednak na to, że zajmują one duże powierzchnie, położone są zazwyczaj w pewnej odległości od centrów miast, które obsługują. Niekiedy położone są poza ich granicami administracyjnymi.
Porty lotnicze oznaczone są trzycyfrowymi kodami IATA oraz czterocyfowym kodami ICAO.
Największe porty lotnicze świata
pasażerskie
| L.p. |
Miasto - Port lotniczy |
Kod
IATA |
Pasażerowie
w mln (2002) |
| 1 |
Atlanta - William B. Hartsfield |
ATL |
76,9 |
| 2 |
Chicago - O'Hare |
ORD |
66,6 |
| 3 |
Londyn - Heathrow |
LHR |
63,3 |
| 4 |
Tokio |
HND |
61,0 |
| 5 |
Los Angeles |
LAX |
56,2 |
| 6 |
Dallas/Fort Worth |
DFW |
52,9 |
| 7 |
Frankfurt nad Menem |
FRA |
48,5 |
| 8 |
Paryż - Charles de Gaulle |
CDG |
48,4 |
| 9 |
Amsterdam |
AMS |
40,8 |
| 10 |
Denver |
DEN |
35,7 |
|
Warszawa - Okęcie |
WAW |
4,9 |
|
Katowice - Pyrzowice |
KTW |
0,6 |
Zobacz:
- polskie porty lotnicze - porty lotnicze świata
- linie lotnicze - tanie linie lotnicze
- linie lotnicze na świecie
- transport lotniczy
Linki zewnętrzne:
- [http://www.airports.org Informacje o portach lotniczych świata]
-
ja:空港
Wyspa
Wyspa - każdy z trwałych fragmentów lądowej powierzchni Ziemi, który jest otoczony ze wszystkich stron wodą. Wyspy istnieją więc na rzekach, jeziorach, morzach i oceanach. W przypadku tych dwóch ostatnich za wyspy uznaje się obiekty o rozmiarach mniejszych od rozmiarów kontynentu (wartość graniczna znajduje się gdzieś między wielkością największej wyspy: Grenlandii a wielkością najmniejszego kontynentu: Australii). Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych.
Wyspy mogą powstawać na skutek:
- zanurzenia lądu o urozmaiconej rzeźbie powierzchni,
- nierównomiernego wypiętrzenia obszaru szelfowego,
- budującej działalności fal morskich,
- oddzielenia fragmentu lądu nowym korytem rzeki,
- działalności organizmów żywych (wyspa koralowa),
- działalności podwodnych wulkanów (wyspa wulkaniczna).
- trzęsienia ziemi,
- działalności człowieka - sztuczne wyspy, np. torpedownia w Gdyni.
"Wyspa" (Island) to także tytuł powieści Aldousa Huxley'a z 1962 roku.
Zobacz też:
- wyspy świata,
- największe wyspy świata
- lista polskich wysp
-
zh-min-nan:Tó-sū
ko:섬
ms:Pulau
ja:島
simple:Island
th:เกาะ
Amager]
Amager to duńska wyspa położona w cieśninie Sund.
Powierzchnia wyspy wynosi 96,29 km², zamieszkuje ją 157,2 tys. osób (2004) . Amager połączona jest mostem ze Szwecją.
Administracyjnie wyspa podlega trzem gminom: Dragør, Tårnby i Kopenhadze (część stolicy Danii jest położona na Amager; w tej części znajduje się m.in. międzynarodowy port lotniczy Kopenhagi - Kastrup).
Zobacz też: wyspy Danii, Cieśniny Duńskie
Kategoria:Dania
Kategoria:Wyspy Morza Bałtyckiego
Kilometr
Metr to jednostka podstawowa układów: SI, MKS, MKSA, MTS - oznaczenie m - jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s (definicja zatwierdzona przez Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983).
1983
Poprzednio metr zdefiniowany był jako:
- (1795 - 1889) długość równa 10-7 długości mierzonej wzdłuż południka paryskiego od równika do bieguna. Na podstawie tej definicji wykonano irydowo-platynowy wzorzec metra. W trakcie powtórnych pomiarów stwierdzono różnice między wzorcem a definicją. Wzorzec przechowywany jest w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres koło Paryża).
- (1889 - 1960) Generalna Konferencja Miar (1889) określiła metr jako odległość między odpowiednimi kreskami na wzorcu, równą 0,999914 10-7 ćwiartki południka ziemskiego.
- (1960 - 1983) długość równa 1 659 763,73 długości fali promieniowania w próżni odpowiadającego przejściu między poziomami 2p10 a 5d5 atomu 86Kr (kryptonu 86).
Inne jednostki długości: angstrem, cal, jard, mikron, mila, parsek, rok świetlny, sążeń, stopa, wiorsta.
Wielokrotności i podwielokrotności jednostki (wyróżniono najczęściej używane):
Wielokrotności wyższe niż kilometr są praktycznie nieużywane. Do opisywania odległości w skali astronomicznej stosuje się raczej tysiące i miliony kilometrów, lub jednostki pozaukładowe: rok świetlny, parsek, jednostka astronomiczna.
Kategoria:Metrologia historyczna
Kategoria:Jednostki miar i wag
Kategoria:Jednostki podstawowe SI
ko:미터
ms:Meter
ja:メートル
simple:Metre
th:เมตร
Kopenhaga]]
Kopehnaga (duń. København, łac. Hafnia) - stolica i największe miasto Królestwa Danii.
Geografia
Kopenhaga położona jest na wschodnim wybrzeżu wyspy Zelandii i częściowo Amager. Od roku 2000 Kopenhaga połączona jest mostem ze szwedzkim miastem Malmö. Miasto zamieszkuje 617 tys. osób, a cały zespół miejski liczy 1.4 mln. mieszkańców.
Historia
Kopenhaga powstała około roku tysięcznego, założona przez Swena Widłobrodego lub Kanuta Wielkiego. Do połowy XII w. była osadą rybacką; po powstaniu w tych rejonach w 1167 roku biskupstwa zaczęła nabierać znaczenia jako ośrodek handlowy i rzemieślniczy. Prawa miejskie Kopenhaga otrzymała w roku 1254; stolicą Królestwa została ok. roku 1536. Nazwa miasta pochodzi od zniekształconego duńskiego Købmandshavn, co oznacza "port handlowy".
Komunikacja
Jako największy duński port Kopenhaga ma połączenia promowe ze Szwecją, Norwegią, Niemcami, Polską i Wlk. Brytanią. Na wyspie Amager położony jest jeden z większych w Europie i największy w Skandynawii międzynarodowy port lotniczy - Kastrup. Oprócz tego Zelandia połączona jest z sąsiadującymi lądami licznymi mostami, co umożliwia ruch pociągów i samochodów.
Zelandia
Nauka
Zob. hasło Uniwersytety w Danii
Osoby związane z Kopenhagą
- Hans Christian Andersen
- Niels Bohr
- Tycho Brahe
- Nicolai Grundtvig
- Ludvig Holberg
- Søren Kierkegaard
Odnośniki zewnętrzne:
- [http://www.kbhbase.kk.dk Strona gminy Kopenhaga]
- [http://www.netkontor.dk/cph Webcam - codziennie uaktualniane zdjęcia z Kopenhagi]
- [http://www.visitcopenhagen.dk/ Wonderful Kopenhagen - oficjalna strona miasta kierowana do turystów]
- [http://www.useit.dk Copenhagen on a low budget - Przewodnik z informacjami o najtańszych noclegach, barach itp.]
- [http://www.kopenhaga.com.pl Polska strona Kopenhagi - Kopenhaga w polskiej odsłonie]
Kategoria:Miasta Danii Kategoria:Stolice państw Europy
ko:코펜하겐
ja:コペンハーゲン
1925
- 1925
ko:1925년
ja:1925年
nb:1925
simple:1925
th:พ.ศ. 2468
1939
- 1939
ko:1939년
ms:1939
ja:1939年
simple:1939
th:พ.ศ. 2482
1945
- 1945
ko:1945년
ms:1945
ja:1945年
simple:1945
th:พ.ศ. 2488
Europa PółnocnaEuropa Północna - nazwa stosowana dla określenia północnej części Europy. Obejmuje ona kraje skandynawskie: Danię, Szwecję, Norwegię, Finlandię i Islandię.
Do geograficznie rozumianej Europy Północnej zalicza się także północną część Wielkiej Brytanii: Szkocję, Hebrydy, Orkady i Szetlandy oraz północną część Rosji: Karelię, Republikę Komi, Nieniecki Okręg Autonomiczny oraz obwody murmański i archangielski.
Region ten zajmuje powierzchnię ok. 2,65 mln km² z ok. 34 mln mieszkańców (1995, dane szacunkowe).
W rozumieniu politycznym Europa Północna to państwa skandynawskie i nadbałtyckie (Litwa, Łotwa, Estonia).
Zobacz też:
- Europa Zachodnia - Europa Środkowa - Europa Środkowo-Wschodnia - Europa Wschodnia - Europa Południowa
- Skandynawia - kraje nordyckie
Kategoria:Europa
ko:북유럽
ja:北ヨーロッパ
Malmö
Malmö - miasto i port położone w południowej Szwecji na półwyspie Skania (szw. Skåne) nad Sundem, ośrodek administracyjny regionu Skåne, utworzonego w 1997 roku w wyniku połączenia regionów Malmöhus oraz Kristianstad (przed reformą administracyjną było stolicą regionu Malmöhus). 229,1 tys. mieszkańców, zespół miejski liczy 455,3 tys. (dane z 1984r.). Występuje tu przemysł stoczniowy, maszynowy, środków transportu, włókienniczy. Miasto słynie ze Światowego Uniwersytetu Morskiego. Obecne muzeum umiejscowione jest w zamku Malmöhus (z XV, XVI w.), słynie z gotyckiego kościoła z XIV w. i ratusza z XVI w.; wiele zabytkowych domów.
Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1116 r., prawa miejskie nabyło w 1353 roku. W 1394 miasto zostało zdobyte i splądrowane przez korsarzy. Między XIV a XVI w. Malmö było jednym z najważniejszych miast handlowych w tej części Morza Bałtyckiego, do 1658 r. należało do Danii.
Linki zewnętrzne
- [http://malmo.se/polski O Malmö po polsku]
kategoria:miasta Szwecji
SzwecjaSzwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczanym do państw skandynawskich.
Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku.
Wiadomości ogólne
- Wyznanie: luteranie 87%, katolicy, prawosławni, baptyści, muzułmanie, żydzi, buddyści
- Podział administracyjny: 21 regionów (län)
- PKB: 29 174 dolarów amerykańskich na 1 mieszkańca
- Władza ustawodawcza: jednoizbowy parlament Riksdag wybierany w głosowaniu powszechnym na 4-letnią kadencję (349 członków)
- Główne mniejszości: Lapończycy, Finowie
- Produkcja energii opiera się głównie na pozyskiwaniu energii wodnej i jądrowej.
Geografia
- Całkowita granica lądowa: 2205 km
- Długość wybrzeża: 3218 km
- Długość granic z sąsiadującymi państwami:
- Finlandia 589 km
- Norwegia 1619 km
- Najwyższy punkt: Kebnekaise 2111 m n.p.m.
- Najniższy punkt: Morze Bałtyckie 0 m
Największe jeziora: Hornavan, Melar, Mjosa, Wener, Wetter.
Szwecja podzielona jest na 21 regionów administracyjnych (szw. län). Regiony te dzielą się na 290 gmin (kommuner).
Szczegółowe omówienie w artykule Podział administracyjny Szwecji
Konstytucja
Szwecja jest monarchią konstytucyjną. Konstytucja nie jest jednolitym aktem prawnym, ponieważ w jej skład wchodzą oddzielne dokumenty:
- „Akt o formie rządów” z 1974 r.
- „Ustawa o wolności prasy” z 1948 r.
- „Akt o sukcesji tronu” z 1810 r.
Oprócz tych praw fundamentalnych istnieje jeszcze „Akt o Riksdagu”, który ma niższą rangę, niż wcześniej wymienione, właściwie zajmuje pozycję pośrednią między prawami fundamentalnymi a zwykłymi ustawami . Tym niemniej można ją znaleźć obok trzech wcześniej wspomnianych aktów w kolejnych wydaniach „Konstytucji Szwecji”.
Obecnie obowiązująca konstytucja weszła w życie 1 stycznia 1975 roku. Uchwalono ją po długich dyskusjach zapoczątkowanych w 1954 roku. Dyskusję tę zainicjował spory rozdźwięk między treścią ówczesnej konstytucji dającą w systemie ustrojowym przewagę królowi, a rzeczywistością, w której dominował parlament kontrolowany przez Szwedzką Socjaldemokratyczną Partię Robotniczą (SAP). W tym miejscu warto wspomnieć o tym, że Szwecja jest państwem, w którym reformy systemu politycznego następują bardzo powoli i zazwyczaj polegają na akceptacji istniejących już w rzeczywistości rozwiązań.
Monarcha
Król jest głową państwa, ale ma niewielkie uprawnienia. Przez wieki systematycznie je tracił na rzecz innych organów państwowych: parlamentu, rządu i innych urzędów centralnych. Formalnie jednak nadal jest podmiotem władzy wykonawczej. Jednak najnowsza odsłona konstytucji tak ogranicza jego prerogatywy, że są one nawet mniejsze od uprawnień królowej brytyjskiej.
Do kompetencji szwedzkiego króla zaliczamy zatem:
- reprezentowanie Szwecji wobec innych głów państw i dyplomatów,
- zwierzchnictwo w państwowym Kościele ewangelicko – luterańskim,
- uroczyste otwieranie sesji Riksdagu,
- wręczanie Nagrody Nobla,
- udzielanie rady, zachęcanie i ostrzeganie parlamentu i rządu .
Monarcha ma również prawo do informowania go przez premiera o stanie państwa i najważniejszych pracach rządu. Co ciekawe, król utracił funkcję zwierzchnika sił zbrojnych. Nie ma prawa również do wyznaczania premiera i zatwierdzania nominacji ministrów. Jednakże interesujące jest sformułowanie, które znajdujemy w „Akcie o formie rządu” mówiące, że król nie ponosi odpowiedzialności za swoje czyny.
Obecnie na tronie szwedzkim zasiada Karol XVI Gustaw. Wywodzi się on z dynastii Bernadotte, której założycielem był marszałek Francji Jean-Baptiste Jules Bernadotte – późniejszy Karol XIV Jan.
Parlament
Parlament szwedzki zwany Riksdagiem jest jednoizbowy. Chociaż do 1969 roku był dwuizbowy, a do 1866 czterostanowy.
Wybory do Riksdagu są
- powszechne,
- równe,
- bezpośrednie,
- tajne.
Kadencja parlamentu trwa 4 lata, choć jeszcze do 1994 roku trwała tylko 3 lata. Kandydaci na posłów rywalizują o 349 miejsc w Riksdagu. 310 mandatów pochodzi z okręgów, a 39 z krajowych list partyjnych. Ta druga grupa mandatów rozdzielana jest między partie, które dostały się do Riksdagu po przekroczeniu wymaganego progu 4% głosów w skali państwa. Partie, które nie uzyskały tych 4%, ale w jednym z okręgów zdobyły 12% głosów również mogą mieć swoich posłów w parlamencie, ale nie mogą uczestniczyć w rozdziale drugiej grupy mandatów.
Deputowani są wybierani wg zmodyfikowanego, proporcjonalnego systemu wyborczego Saint – Lague. Obywatele, którzy ukończyli 18 lat uzyskują zarówno prawo wyborcze bierne jak i czynne .
Charakterystyczne dla szwedzkiego parlamentu jest funkcja varamena, czyli zastępcy. Każdy poseł ma swojego zastępcę, co umożliwia przejęcie jego funkcji przez varamena, w sytuacji, gdy nastąpiła nawet krótka niemożność pełnienia obowiązków przez danego deputowanego . Varamen musi pochodzić z tej samej partii, co jego poseł.
Riksdag jest głównym organem władzy w państwie. Posiada funkcję ustawodawczą i kontrolną. Dodatkowo jego pozycję wzmacnia wyłączne prawo do zmiany konstytucji i jej interpretacji. Szwedzi mimo, że szanują ustawę zasadniczą, nie przywiązują dużej wagi do bezwzględnego przestrzegania jej. Ustawy wydawane przez Riksdag mogą być dalekie od zgodności z konstytucją. Dlatego też, w Szwecji nie istnieje coś takiego jak Trybunał Konstytucyjny. Taki stan rzeczy nazywamy dualizmem konstytucyjnym w traktowaniu ustawy zasadniczej . Jeśli chodzi o wspomnianą zmianę konstytucji to, aby ją przeprowadzić, Riksdag musi ogłosić bezwzględną większością głosów dwie identyczne uchwały, przy czym muszą je oddzielać wybory parlamentarne. Z tymi wyborami można przeprowadzić referendum konstytucyjne. Aby je przeprowadzić wystarczy jedynie zgłoszenie wniosku przez 1/10 ogółu posłów i przyjęcie go przez 1/3. Jeśli obywatele opowiedzą się przeciw zmianie, parlament nie może podjąć drugiej uchwały. Jeżeli obywatele będą za, procedura zmiany konstytucji jest kontynuowana przez nowo-wybrany Riksdag .
Kiedy jest już wybrany nowy parlament, powstaje Komitet Weryfikacji Wyborów, gdzie może być zaskarżone: nieprawidłowe przeprowadzenie elekcji. W jej skład wchodzi:
- przewodniczący (zostaje nim sędzia lub były sędzia, który nie może być równocześnie deputowanym)
- 6 członków .
Inną ciekawą funkcją w Riksdagu jest talman. Talman stoi na czele parlamentu. Do jego funkcji należy: wyznaczanie premiera, powierzanie mu misji tworzenia rządu, interpretacja parlamentarnych procedur, ustalanie kolejności zabierania głosu przez posłów. Talman musi pozostać bezstronny, więc nie głosuje i nie przemawia w imieniu swojej partii. Talman razem ze swoimi zastępcami, przewodniczącymi frakcji, szefem kancelarii Riksdagu tworzy Radę Przewodniczących, która ma duży wpływ na procesy ustawodawcze .
Riksdag powołuje również czterech ombudsmanów m.in. do
- spraw sprawiedliwości,
- wojskowych,
- ochrony konsumentów.
Ich główne zadanie to egzekwowanie odpowiedzialności rządu przed parlamentem. I tak ombudsman do spraw sprawiedliwości czuwa, aby ustawy były przestrzegane przez organy państwowe (z wyjątkiem rządu). Informacje o nadużyciach przekazuje opinii publicznej. Ombudsman do spraw wojskowych zajmuje się kontrolą przestrzegania ustaw ze sfery obronności: pełnienia służby wojskowej i funkcjonowania sił zbrojnych. Z kolei ombudsman do spraw ochrony konsumentów czuwa nad interesami kupujących, aby sprzedający przestrzegali prawa, dbali o jakość oferowanych produktów i byli uczciwi w kwestii cen. Interesy szwedzkiego konsumenta są naprawdę chronione.
Oprócz ombudsmanów Riksdag powołuje również gubernatora Banku Szwecji, talmana, szefa kancelarii, sekretarza Riksdagu i przewodniczących stałych i specjalnych (ad hoc) komisji . Parlament powołuje również Doradczą Radę ds. Zagranicznych składającą się z
- 9 deputowanych,
- talmana
- króla.
Jest to organ, który zajmuje się, jak nazwa wskazuje, doradzaniem i kontrolą podmiotów zajmujących się prowadzeniem polityki zagranicznej. Wspomniane stałe komisje mają dużą autonomię. Są wybierane na podstawie układu sił partyjnych w parlamencie. Ich kompetencje to: opiniowanie projektów ustaw i uchwał przedłożonych później Riksdagowi. Komisje to miejsce dyskusji z udziałem ekspertów i ministrów, które krystalizują ostatecznie kształt i treść przyszłej ustawy.
Jeśli chodzi o przedterminowe rozwiązanie parlamentu, to może ono nastąpić w dwóch przypadkach. W pierwszym musi zostać czterokrotnie odrzucona, przedłożona przez talmana kandydatura nowego premiera. W drugim, gdy rząd w ciągu tygodnia od uchwalenia wotum nieufności (istniejący w Szwecji dopiero od 1969) zarządzi nowe wybory.
Rząd
Rząd sprawuje władzę wykonawczą i ustawodawczą, oraz składa się z premiera i powołanych przez niego ministrów. W Szwecji istnieją dwie kategorie ministrów. Pierwsza to ministrowie kierujący określonymi ministerstwami, a druga to ministrowie bez teki (tzw. radcy konsultanci). Ministerstwa nie są zbyt rozbudowane. Posiadają tylko funkcję kierowniczą i przygotowawczą ustaw, ponieważ istnieją obok nich rozbudowane urzędy centralne. Ich urzędnicy są apolityczni i dobrze wykształceni. Zadaniem tych urzędów jest bieżące zarządzanie. Taki stan rzeczy nazywamy dualizmem administracji rządowej. Dzięki niej zwiększa się sprawność działania instytucji państwowych. Wyjątkiem od tej zasady jest Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które jako jedyne łączy funkcje kierowania i zarządzania.
Premierem rządu zostaje zawsze przywódca partii rządzącej, choć nie zawsze większościowej, gdyż w Szwecji istnieje zasada szwedzkiego parlamentaryzmu mniejszościowego. Jej fenomen polega na tym, że możliwe są rządy partii, która w Riksdagu jest mniejszością. Wynika ona z pragmatyzmu Szwedów skłonnych do kompromisu i przedkładania interesu państwa nad interesem partyjnym. Z tej zasady często korzystała SAP.
Premiera powołuje talman. Propozycję przedstawia Riksdagowi. Jeżeli zostanie ona czterokrotnie odrzucona przez parlament, procedurę powołania premiera przeprowadza się dopiero po nowych, zarządzanych wyborach. Jak już wspomniałam wcześniej w Szwecji istnieje instytucja wotum nieufności. Jeśli otrzyma je premier, do dymisji musi podać się cały rząd, to powoduje m.in. niezwykle silną pozycję premiera w Radzie Ministrów. W Szwecji zdarzają się często długoletnie rządy jednego premiera. Dobrym przykładem jest T. Erlander, który rządził w latach 1946 – 1969 .
Rząd oprócz odpowiedzialności przed Riksdagiem, ponosi również odpowiedzialność konstytucyjną. W Szwecji istnieje Komisja Konstytucyjna Riksdagu, która sprawdza, czy rząd jest praworządny i czy kieruje się w swojej polityce interesem Królestwa.
Rząd powołuje również własnych ombudsmanów, ale mają oni inne uprawnienia i zadania od ombudsmanów parlamentarnych. Powołani przez rząd zajmują się kontrolą przestrzegania prawa w określonych sferach życia publicznego. Rząd powołuje również Kanclerza Sprawiedliwości, którym zostaje wybitny prawnik. Jego główny cel to ochrona interesów państwa. Zajmuje się również kwestiami wolności prasy. Oprócz tego jest reprezentantem rządu w sporach cywilno – prawnych.
Obecnie premierem jest Goran Persson. Stoi na czele rządu mniejszościowego zależnego od głosów Zielonych i komunistów. Obecny rząd składa się z premiera i 22 ministrów. Wśród nich jest wiele kobiet.
System partyjny
W latach powojennych w życiu politycznym Szwecji dominowała jedna partia: Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza (SAP), która nieprzerwanie sprawowała władzę od 1932 do 1976 roku, kiedy przegrała wybory. Drugą porażkę poniosła w 1991 roku, ale następne wybory w latach 1994, 1998 i 2002 przyniosły jej powrót do władzy. Jak więc widać partia ta zdecydowanie dominuje w życiu politycznych Szwecji.
SAP powstała w 1889 roku. Większość jej członków to działacze związków zawodowych. SAP jest zwolenniczką państwa opiekuńczego, popiera silny wpływ państwa na gospodarkę i równość społeczną. SAP przywiązuje również wagę do równouprawnienia kobiet. W rezultacie w Szwecji udział kobiet w wybieralnych organach politycznych dochodzi często do 50%.
Skrajnie lewicową partią jest Partia Lewicy (VP) utworzona w 1990 jako sukcesorka komunistów. Mimo swego radykalizmu, akceptuje parlamentarną drogę do socjalizmu.
Inną znaczącą partią jest Umiarkowana Partia Koalicyjna (MSP). Ugrupowanie to odwołuje się do wartości konserwatywnych. Członkowie tej partii są zwolennikami monarchii, ścisłych związków z Kościołem, zmniejszenia zakresu świadczeń socjalnych i obniżenia podatków. Reprezentuje interesy wielkiego kapitału.
Kolejna ważna partia to Partia Liberalna (FP), która jest zwolenniczką „socjalnego liberalizmu”. Podobnie jak konserwatyści są przeciwnikami interwencjonizmu państwowego i rozrastania się systemu świadczeń socjalnych. W 2002 liberałowie w wyborach odnieśli spory sukces, uzyskując poparcie 13,3% głosujących.
Należy wspomnieć również o Partii Centrum, która jest ugrupowaniem centrolewicowym, reprezentującą interesy farmerów i drobnej przedsiębiorczości. Trzeba również powiedzieć o Partii Chrześcijańsko – Demokratyczna (KdS), która określa siebie mianem centrum, alternatywą dla lewicy i prawicy. W ostatnich wyborach do parlamentu weszli również Zieloni, dla których priorytetem jest oczywiście ochrona środowiska.
Jak więc widać system partyjny Szwecji bogaty jest w partie, ale dominuje w nim zdecydowanie jedna z nich – SAP, która jedynie co kilka kadencji Riksdagu traci władzę. Ostatni raz ją straciła w 1991, kiedy koalicję utworzyły MSP, CP, FP i KdS.
Język
Oficjalnym językiem Królestwa Szwecji jest język szwedzki (svenska), język z grupy skandynawskiej języków germańskich; używany przez 9 mln ludzi: w Szwecji (7,8 mln) i Finlandii (300 tys.) jest tam językiem urzędowym. Odrębny język już od VIII wieku, najstarsze zabytki językowe pochodzą z XII wieku. Powstanie nowoczesnego języka szwedzkiego datuje się na rok 1526, kiedy to wydano szwedzkie tłumaczenie Biblii. W zasadzie nie ma większych wątpliwości co do tego, że język szwedzki jest oficjalnym językiem tego państwa, jednak wraz z ustawowym wprowadzeniem języków mniejszości (fińskiego, tornedalsko-fińskiego, lapońskiego, języka Romów i jidisz) 1 kwietnia 2000 sprawa stwierdzenia oficjalności języka szwedzkiego stała się tematem dyskusji.
Większość Szwedów, zwłaszcza tych poniżej 50 lat, nie ma większych trudności w rozumieniu i mówieniu po angielsku. Wynika to ze związków handlowych tego kraju, popularności wycieczek zagranicznych oraz z tego, że większość programów telewizyjnych i filmów nadawana jest z napisami, a nie z dubbingiem czy lektorem. Język angielski jest zwykle nauczany począwszy od czwartej klasy szkoły podstawowej. Wielu uczniów bierze także lekcje innych języków, najczęściej francuskiego, niemieckiego lub hiszpańskiego.
- Astrid Lindgren
- Dag Hammarskjöld
- Gustaw II Adolf
- Gustaw III
- Gustaw IV Adolf
- Johann Gyllenstierna
- Alfred Nobel
- August Strindberg
- Królowa Krystyna
- Carl von Linné
- Anders Celsius
- Carl Milles
Zobacz też
- Szwedzi
- hymn państwowy, godło Szwecji, flaga Szwecji
- chronologiczne listy: szwedzkich królów i szwedzkich premierów
- polsko-szwedzkie stosunki w latach II wojny światowej
- Dagen H
- Allemansrätten
Linki zewnętrzne
- [http://sv.wikipedia.org Wikipedia w języku szwedzkim]
- [http://www.royalcourt.se Strona internetowa monarchii szwedzkiej]
- [http://www.riksdagen.se Strona internetowa szwedzkiego Parlamentu]
- [http://www.sweden.gov.se Strona internetowa szwedzkiego rządu]
- [http://www.ud.se Strona internetowa szwedzkiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych]
- [http://www.eukomm.se Strona internetowa szwedzkiego Przedstawicielstwa KE]
- [http://www.si.se Strona internetowa Instytutu Szwedzkiego]
- [http://webcam.deili.info/pl,1,39 Webcam-Kamery Internetowe Online w Szwecji]
- [http://www.szwecja.pl Serwis o Szwecji]
- [http://forum.szwecja.pl Forum Szwecja.pl]
Kategoria:Państwa członkowskie Unii Europejskiej
Kategoria:Rada Nordycka
!
als:Schweden
zh-min-nan:Sverige
[[got:
Porty lotnicze świata
Poniższa lista przedstawia porty lotnicze na świecie, uszeregowane według kodów lotnisk IATA:
Zobacz też:
- polskie porty lotnicze
- linie lotnicze na świecie
Linki zewnętrzne:
- [http://www.netscout.net/oneworld/airport_code.htm Lista kodów lotnisk komercyjnych]
- [http://www.airportcitycodes.com/aaa/index.html Kody portów lotniczych]
- [http://www.azworldairports.com/index.htm Porty lotnicze świata od A do Z]
Kategoria:Porty lotnicze
Kategoria:Dania]
Kategoria:Państwa Europy
ko:분류:덴마크
ja:Category:デンマーク
Vogler (Begriffsklärung)Vogler ist
- ein Mittelgebirge in Niedersachsen, siehe Vogler
- der Beiname des ostfränkischen Königs Heinrich I. (Heinrich der Vogler), siehe Heinrich I. (Ostfrankenreich)
- der Nachname folgender Personen:
- Georg Joseph Vogler, auch Abbé Vogler, deutscher Musiktheoretiker und Komponist
- Rüdiger Vogler (
- 14. Mai 1942 in Warthausen), deutscher Schauspieler
litera h gry rpg online slots keno Pozycjonowanie
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Тащенак
Тащенак, р. у півд.-сх. частині Причорноморської низовини, впадає у Молочне оз.; довж. — 64 км, сточище — 480 км2. Пересічна ширина річища у сер. течії 5 м, долини — 1,5 км. Влітку пересихає.
Література
- Енциклопедія укр
|
Тбілісі
Тбілісі (до 1936 в рос. транскрипції Тифліс), столиця — політ. (з 6 в.), культ. і екон. Грузії; 1801 — 1917 під рос. окупацією. 1917 — 21 столиця Грузинської Респ., пізніше Грузинської ССР; понад 1 млн меш., у тому ч. (за сов. переписом 1970) 10 600 українців. З сер. 19 в. була невелика укр. колонія. До Т. часто приїздили на ґастро
|
Твардовський Олександр
Твардовський Олександр (1910 — 71), рос. поет родом з Смоленщини. Закінчив Моск. Ун-т (1939), першу кн. поезій видав у 1931; популярність здобув поемами «Василий Теркин» (1942 — 45), «За далью даль» (1960), «Теркин на том свете» (1963). Т. писав поезії й на укр. теми: «Тебе, Украина», «Бойцу южно
|
Твардовський Самуїл
Твардовський (Twardowski) Самуїл (
- між 1595 і 1600 - †1661), поль. письм., один з визначних представників поль. барокової епіки, автор поем, які віддзеркалювали тодішні іст. події. На укр. землях найбільше поширена була поема Т. «Wojna domowa z Kozaki і Tatary...» (ч. І — IV вид. 1681); її гер
|
Тваринництво
Тваринництво, галузь сіль. господарства, що займається розведенням і використанням с.-г. тварин. Воно забезпечує людність харч. продуктами (молоко, масло, сир, м'ясо; бл. 60% білків, що їх споживає людина, — продукти Т.), дає сировину для легкої (шкіра, вовна) і харч., а також фармацевтичної промисловості, тяглову силу (кінь, віл), основ
|
Твердовський Петро
Твердовський Петро (1879 — ?), гром.-політ. діяч на Далекому Сх. родом з Полтавщини; по закінченні Військ. Школи в Іркутську старшина рос. армії на Далекому Сх. 1917 формував укр. військ. частини в Манджурії і став гол. Укр. Манджурської Округової Ради; як її делегат виїхав на весні 1918 до Києва і був призначений ук
|
Твердохліб Іван
Твердохліб Іван (
- 1899), актор характерного і комедійного плану, родом з Харківщини; на сцені з 1923. Працював у театрах Києва, Харкова (Червонозав.) і (з 1936) Одеси (ім. Революції). Кращі ролі: Оврам («Патетична соната» М. Куліша), Швейк («Пригоди бравого вояка Швейка» Я. Гашека), Черевик («Сорочинський Ярмарок» з
|
Твердохліб Сидір
Твердохліб Сидір (1886 — 1922), поет і перекладач родом з Бережан; навчався у Львівському та Віденському ун-тах. Працював учителем. Належав до гурту «Молодої музи». Перші поезії Т. появились у ж. «Світ» (1906), «Бу
|
Твердохлібів Олександр
Твердохлібів Олександр (1840 — 1918), краєзнавець, учителював у м. Охтирці (Харківщина). Автор оп., які друкувалися в газ. «Южный Край» (під псевд. Земляк), іст.-етногр. ст. у ж. «КСт.» («Спадкоємне полковництво», «До історії Скельського монастиря») та в «Сборнике Харьковского Губернского Ст
|
Театр (журнал)
«Театр», ілюстрований двомісячник, з 1940 — місячник, орган Управління у справах мистецтв при Раднаркомі УРСР, виходив з вересня 1936 до червня 1941 у Києві. В ж. друкувалися ст. з питань сучасного театрального життя, драматургії, матеріяли до історії укр. театру, мемуари тощо. Гол. ред. О. Б
|
|
